The Smiles of Rome

The Smiles of Rome van Susan Cahill is niet alleen een boek voor liefhebbers van Rome. Ja zeker, het gaat om een collectie van verhalen die de Eeuwige Stad bezingen. Maar omdat de teksten zijn geschreven door een variëteit aan topauteurs is het boek tegelijkertijd een lust voor wie van literatuur houdt.

De ondertitel luidt: A Literary Companion for Readers and Travelers en die titel bevestigt wat ik hierboven schreef. Het boek bestaat uit vijf delen: ‘Ancient Rome’, ‘Early Christian Rome’, ‘Renaissance and Baroque Rome’, ‘Rome of the Grand Tour(ists)’ en ‘Romans on Rome’. In ieder deel zijn welbespraakte personen zelf aan het woord danwel te horen via de stem van personages uit hun romans. Zoals de indeling al aangeeft, is het boek chronologisch ingedeeld, waardoor je gemakkelijk bouwwerken uit verschillende tijdperken kunt opzoeken om er een mooi verhaal bij te lezen.

Elk hoofdstuk is opgebouwd op dezelfde wijze. Allereerst wordt de auteur voorgesteld met een korte biografie. In dit introductiestukje staat ook altijd wat over het werk van de schrijver in kwestie, waarvan er een passage volgt. Dit tekstgedeelte is, zou je kunnen zeggen, de kern van ieder hoofdstuk en het wordt afgesloten met praktische opmerkingen van Cahill. Zij zet de namen van de gebouwen en wijken die in de aangehaalde passage de revue zijn gepasseerd op een rijtje en geeft daar achtergrondinformatie bij. Om een voorbeeld te geven: Marguerite Yourcenar brengt de lezer in haar Memoirs of Hadrian langs plekken als het Pantheon en de Villa van Hadrianus. Cahill noemt hier vervolgens geschiedkundige feiten bij, zegt dat je voor koffie naar de bar ‘Tazza d’Oro’ moet en legt uit hoe je met het ov bij het buitenhuis van de keizer kunt komen.

Naast de Franse schrijfster maken ook auteurs als Ovidius, de heilige Paulus, Michelangelo, Nathaniel Hawthorne, Sigmund Freud, Georgina Masson en Elsa Morante deel uit van de bloemlezing. Ook Goethe bezoekt Italië en wel in de jaren 1786-1788. Na zijn bezoek aan Rome zegt hij: “Though I am still always myself, I believe I have been changed to the very marrow of my bones.” Hawthorne, auteur van The Scarlet Letter is aanvankelijk niet zo gecharmeerd van Rome, schrijft hij in 1858. Hij raakt de verkoudheid die hij heeft opgelopen in het tochtige gebouw waar hij verblijft, maar niet kwijt. Een paar maanden later is zijn toon echter veranderd: “Rome certainly does draw into itself my heart.”

Hoe gerenommeerd romanschrijver Henry James in de negentiende eeuw de sfeer op de heuvel Pincio omschrijft is hilarisch en nog steeds herkenbaar: “The weather perfect and the crowd (especially today) amazing. Such a staring, lounging, dandified, amiable crowd! (…) The great difference between public places in America and Europe is in the number of unoccupied people of every age and condition sitting about early and late on benches and gazing at you, from your hat to your boots, as you pass. Europe is certainly the continent of the practised stare.”

Dichter William Carlos Williams vertelt in zijn reisroman A Voyage to Pagany uit 1928 hoe zijn alter ego Dr. Evans betoverd raakt door het beeld van de godin Venus in Palazzo Altemps: “He looked and looked at those perfections of the breasts, the torso, the thighs – forgetting the stone, seeing a woman – young and tranquil standing by the sea – and nothing of stone, just quietness and fulfillment. He felt in this no defeat,– he was amazed, filled up. In this shameful room he stood looking long and excitedly at the marble knees of Venus.”

Vol verbazing las ik verder over de woning die Schotse schrijfster Muriel Spark in de vorige eeuw had in Palazzo Taverna: de woonkamer was ooit de bibliotheek van kardinaal Orsini en de zaal was zo groot, dat ze in een klein hoekje wat stoelen neerzette en de rest van de ruimte gebruikte om rond te lopen. En hoe professor in de literatuur André Aciman stiekem even zijn voeten in het heldere water van de schildpaddenfontein op Piazza Mattei laat afkoelen ‘omdat dat water niet op kan tegen dat van het kalmste strand op de kalmste dag’, is uitnodigend (Roman Hours, 2002).

Ik heb The Smiles of Rome met bewondering en vlinders in mijn buik voor Rome gelezen. Ook al zijn niet alle aangehaalde auteurs van oorsprong Engelstalig, de teksten zijn dat wel – en dat is, als ik eerlijk ben, best even wennen in het tijdperk van de vlugge tv-series. Ik had al lange tijd niet zulke moeilijke, samengestelde zinnen gelezen en heb meerdere keren dezelfde woorden opnieuw moeten lezen om te begrijpen wat er nou echt stond. Bovendien heb ik voor deze recensie het boek van A tot Z gelezen, wat best zwaar is: het leent zich ook prima als naslagwerk en is in die functie vast beter te behappen.

Rest mij nog het allergrootste nadeel van dit boek te noemen: het doet je zo nederig buigen voor de fenomenale omschrijvingen van scènes en gemoedstoestanden in de Eeuwige Stad, dat je er als amateur Rome-auteur haast het bijltje bij neer zou willen gooien.

Wil je meer tips over films, series en boeken die zich in Rome afspelen?
Volg
Beyond the Colosseum!

2 thoughts on “The Smiles of Rome

Add yours

  1. Beste,
    Heb het boek meteen besteld.
    Maar a.u.b het bijltje er niet bij neerleggen! Ik hou van Marguerite Yourcenar ( ik lees ze in het Frans), maar ik lees Tessa Vrijmoed zeker even graag.
    Mvg
    GA

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create a free website or blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: